نشانی: خیابان انقلاب، ابتدای خیابان شریعتی نرسیده به خیابان حقوقی بن بست فولادوند پلاک 8

در این مقاله به موضوع آسیب شناسی هنر خوشنویسی معاصر ایران با تکیه بر خط نستعلیق پرداخته شده است. این مقاله در کتاب ماه هنر، شماره 155 مورّخ مرداد ماه 1390 چاپ شده است.

منتشرشده در مقاله ها

در این مقاله به نقش جعفر بایسنقری تبریزی در اعتلای مکتب هرات پرداخته شده است.

منتشرشده در مقاله ها
چهارشنبه, 03 مرداد 1397 04:16

مجدالکتّاب شالی قزوینی

شیخ محمّد شالی قزوینی ملقّب به مجدالکتّاب فرزند زین­العابدین و از نبایر خاتم­المجتهدین شیخ علی بن عبدالعال کرکی معروف به محقّق کرکی (م. 993ق) از علمای بزرگ امامیّه در عصر صفوی بود. شیخ محمّد در سال 1262ق (1225ش) در اواخر سلطنت محمّد شاه قاجار (حک: 1250- 1264ق) در روستای شال واقع در منطقه بوئین زهرا از توابع قزوین به دنیا آمد و مقدّمات را در زادگاهش فراگرفت و سپس در جوانی مقارن با سلطنت ناصرالدّین شاه (حک: 1264- 1313ق) عازم تهران شد و نزد آقا میرزا غلامرضا اصفهانی (م. 1304ق) از استادان بنام خوشنویسی به یادگیری خط پرداخت و در این فن به ویژه در نوشتن خط نستعلیق و کتیبه­نویسی تبحّر یافت و برخی آثار خوشنویسی او عبارتند از: گلستان سعدی، دعای صباح و حدیث کسا.

نامبرده پس از آن در ربع آخر قرن 13 به قزوین بازگشت؛ در حالی که ملّا و خوشنویسی صاحب­نام محسوب می­شد. در این هنگام آقا باقر آبدار که مدّت­ها کارگزار ابراهیم خان امین­السّلطان در گیلان و قزوین بود و بعداً با لقب سعدالسّلطنه حاکم قزوین شد (حک: 1306- 1309ق)، او را به معلّمی پسرش عبدالعلی خان گمارد. میرزا محمّد شالی ابتدا مربّی و سپس ندیم و مصاحب این امیرزاده شد که از سال 1301ق رئیس مهمانخانۀ قزوین بود و بعداً با منصب سرتیپی نایب­الحکومۀ این شهر شد.

   عبدالعلی خان سرتیپ در ذیقعدۀ 1309ق به همراه میرزا محمّد شالی عازم مشهد بود که در بین راه بر اثر ابتلا به بیماری وبا در سبزوار درگذشت. از جمله آثار خوشنویسی نامبرده در این دوره، سرلوحۀ کاشیکاری ورودی و کتیبۀ ایوان بلور آستانۀ شاهزاده حسین (ع) در قزوین است که به سال 1307ق نوشته شده است.میرزا محمّد شالی در سلطنت مظفّرالدّین شاه قاجار (حک: 1313- 1324ق) در سال 1317ق و پس از آنکه لقب میرزا اسماعیل خان مجدالکتّاب به منیع­السّلطنه تغییر یافت، ملقّب به مجدالکتّاب شد.

مجدالکتّاب قزوینی در سال 1322ق به دعوت جمعی از گیلانیان به همراه خانواده به رشت رفت و مدرسۀ مجدیّه را در این شهر تأسیس نمود و با همکاری فرزندان فاضل خود به تعلیم و تربیت شاگردان مشغول شد. در این مدرسه علاوه آموزش دروس رایج فارسی و عربی، کلاس­های هندسه و حساب، جغرافیا و زبان­های روسی و فرانسه و نیز خوشنویسی برگزار می­شد. مجدالکتّاب سال در 1223ق مدرسه اسلام را هم در رشت تأسیس نمود. او که در این تاریخ 60 ساله بود، این دو مدرسه را با کمک فرزندان فاضل خود اداره می­کرد.

   لیکن فعّالیت او در رشت طولانی نشد و شیخ محمّد مجدالکتّاب در سال 1324ق موقّتاً ادارۀ مدرسه مجدیه را به پسر ارشد خود شیخ علی مجد سپرد و به قزوین بازگشت. او در این سال مدرسه­ای در قزوین احداث نمود و مدارس مجدیّه و اسلام را تعطیل کرد. نامبرده اندکی بعد بیمار شد و ادارۀ مدرسه­­اش در قزوین دچار اخلال شد و به تعطیلی گرایید. در سال 1326ق پس از به توپ بسته شدن مجلس شورای ملّی و مسموم شدن قاضی ارداقی مدیر مدرسۀ امید قزوین، مدیریّت این مدرسه برای مدّتی به مجدالکتّاب سپرده شد.

   شیخ محمّد مجدالکتّاب قزوینی عاقبت در سال 1297ش (1336ق) در سن 72 سالگی در قزوین درگذشت و پیکرش را پس از انتقال به نجف اشرف، در گورستان وادی­السّلام به خاک سپردند.  (برای آگاهی بیشتر نگاه کنید به فایل پیوست)

.

منتشرشده در معرفی هنرمندان

طراحی، پیاده سازی و اجرا : گروه نرم افزاری یاسین رسانه